Oproep versterkt victim blaming

-Amsterdam, 4-9-2018- Vandaag riep de politie jongeren op om “te stoppen met sexting, het online verspreiden van erotische foto’s en video’s”. De verschrikkelijke gevolgen van het uitlekken van naaktbeelden zien de medewerkers van Helpwanted.nl samen met de politie dagelijks voorbij komen. Wij zien overigens dat zowel jongeren als volwassenen slachtoffer worden.

Voor ons is het duidelijk dat criminelen voortdurend op zoek zijn naar beelden om die te gebruiken voor chantage of erger. Die beelden worden bovendien lang niet altijd actief doorgestuurd door degene die erop staat. Cloudomgevingen worden regelmatig gehackt om dit soort beelden te verkrijgen.

Maar hoewel de oproep van de politie goed bedoelt is, kan deze ook het gevaar versterken dat de slachtoffers door de omgeving gezien zullen worden als de veroorzakers van het probleem. “Dan had je maar geen beelden moeten maken”, horen slachtoffers vaak.

Seksueel experimenteren is echter onderdeel van de ontwikkeling van jongeren.Dat dit experimenteren ook gebeurt op internet, is niet verbazingwekkend. Seks- en naaktbeelden maken is onderdeel van de jeugdcultuur en komt dus heel veel voor. Het slachtoffer kan nooit de schuldige zijn. De dader is schuldig aan het versturen van intieme beelden.  Helpwanted.nl deelt de zorgen van de politie en begrijpt hun oproep, maar vreest dat dit leidt tot victimblaming.

Ben jij slachtoffer van het verspreiden van naaktbeelden? Chat met onsvia HelpWanted.nl

Link naar artikel over oproep politie

Sexting slachtoffer Patricia Paay wint rechtzaak tegen Geen Stijl om sekstape

GeenStijl en twitteraar Eendevanger moeten tv-persoonlijkheid Patricia Paay een schadevergoeding van 30.000 euro betalen voor het plaatsen van een seksvideo. De rechter erkende de inbreuk op de levenssfeer van Patricia Paay.

Voor het EOKM is dit een groot succes voor alle slachtoffers van sexting: Het maakt niet uit wie je bent of wat je doet. Alleen jij bent degene die beslist of het filmpje online komt of niet. Als meisjes en ook jongens open spreken over seks of zich open seksueel gedragen betekent dat niet dat je haar of hem als snol kan wegzetten en zij/hij daarmee het recht verliest om te beslissen over wat er (online) met haar seksualiteit gebeurd.

De uitspraak van de rechter was de volgende: Uit het voorgaande volgt dat de voornoemde belangenafweging jegens allegedaagden in het voordeel van Paaij uitvalt. De onrechtmatigheid van het handelen van Vellema onderscheidenljk GSMedia c.s. is daarmee gegeven. De door Paaij tevens ingeroepen bescherming op grond van het portretrecht (artikel 21 Auteurswet) en de Wet
Bescherming Persoonsgegevens (thans de Algemene Verordening Gegevensbescherming) voegt aan het bovenstaande in dit geval niets toe, zodat die grondslagen geen behandeling
behoeven. Hetzelfde geldt voor het door Paaij ingeroepen auteursrecht op het filmpje, waarvan bovendien niet is komen vast te staan dat zij dat atiteursrecht heeft. De vereiste schriftelijke overdracht van auteursrecht heeft immers niet plaatsgevonden.

Zie ook: NOS & NRC

Hulpverleners na zelfmoord jongen Beilen: openheid enige remedie tegen seksafpersing (Dagblad vh Noorden)

LINK De jongeman (20) uit Beilen dacht naaktfoto’s te sturen naar een bloedmooie studente. Dat bleek een gehaaide afperser. In paniek pleegde de jongeman zelfmoord. „Overwin de schaamte, alleen dan kunnen we de daders pakken”, zegt justitie.

Wanhopig was de jongen (20) uit Beilen. Afgeperst door een man die zich online voordeed als studente en zo naaktfoto’s kreeg van hem. Hij eiste geld, anders werden de foto’s verspreid onder zijn vrienden.

De jongen zei nog: als je ze online zet, maak ik me van kant. „Ik ben onderweg naar mijn dood, en ze zullen achter jou aangaan. Ik heb alles verpest wat ik had gepland. Geen andere optie dan de dood.

Het waren zijn laatste tekstberichten. In paniek sprong hij voor een truck op de A28.

‘Bespreek het aan de keukentafel’

Hoe moet je reageren als tiener of jong volwassene in zo’n situatie?

Officier Pieter van Rest is blij met die vraag. Volgens hem moeten ouders thuis, aan de keukentafel, praten over dit gevaar. Geen intieme foto’s verspreiden, zeker niet aan onbekende contacten: „Want je weet niet wie erachter zit.” En zelfs áls je iemand kent, is het onverstandig. Het zal niet de eerste keer zijn dat een verbroken relatie eindigt in de verspreiding van ‘wraakporno’. „Alles dat je online deelt, daar ben je de controle over kwijt.”

Van Rest heeft geen cijfers van ‘sekstortion’ in Noord-Nederland, maar „de indruk is dat het toeneemt”. Hij roept slachtoffers op de schaamte te overwinnen en aangifte te doen, want alleen dan kunnen daders worden gepakt. „In deze zaak hebben we maar vier aangiften. Maar de verdachte zegt zelf dat hij meer dan honderd personen heeft afgeperst. Járenlang deed hij het al.”

Bewust bewijs verzameld tegen afperser

Justitie kon van slechts 2400 euro op de bankrekening van de dader bewijzen dat het afkomstig was van sekstortion van vijf slachtoffers. Door zijn gokverslaving is het financiële plaatje troebel. De werkelijke opbrengst kan wel vijftigduizend euro zijn, uitgaande van 500 euro per slachtoffer.

De afpersing kwam door de zelfdoding aan het licht. In de telefoon, die het slachtoffer thuis had laten liggen, ontdekte de politie het berichtenverkeer. Justitie vermoedt dat de jongen bewust bewijs verzamelde, en de telefoon ook bewust thuis liet. De officier: „We hadden eerder kunnen ingrijpen als mensen over die schaamtedrempel waren gestapt en aangifte hadden gedaan.”

Openheid is het enige dat helpt, zegt ook het meldpunt voor online misbruik van kinderen en jongeren Help Wanted, dat jaarlijks meer meldingen krijgt van online afpersing met naaktfoto’s of -video’s: vorig jaar circa 800 zaken.

Amanda Todd pleegde ook zelfmoord door Nederlandse dader

Een van de meest beruchte webcamafpersers was Aydin C. uit Tilburg, die tot bijna elf jaar cel is veroordeeld vanwege de digitale stalking en afpersing van 34 tienermeisjes in Nederland, Noorwegen, Engeland, de Verenigde Staten en Canada en van een homoseksuele man in Nederland. Een van zijn slachtoffers was de Canadese Amanda Todd, die in 2012 op 15-jarige leeftijd een einde aan haar leven maakte. Haar dood was wereldwijd groot nieuws.

Het meisje plaatste een video online waarin ze uitlegde hoe ze op school en op internet werd gepest tot ze zelfmoord nog aanzag als enige oplossing om te vluchten van haar pesters. Amanda was twaalf jaar oud toen ze haar borsten liet tijdens een chatgesprek. Dat bleef haar achtervolgen tot haar zelfmoord drie jaar later.

‘Openheid is enige remedie’

Openheid, benadrukt Arda Gerkens, directeur Expertisebureau Online Kindermisbruik, is de enige remedie. De zelfdoding in Beilen is niet volledig vergelijkbaar met de Todd-zaak, zegt zij. „Todd werd jarenlang achtervolgd door de beelden. Ze verhuisde er zelfs om. Bij jongens wordt doorgaans gevraagd om geld. Bij meisjes meestal om méér naaktfoto’s.”

Vorig jaar registreerde ‘Help Wanted’ 335 jongens die werden afgeperst. Dit jaar zijn al 275 meldingen binnengekomen van jongens. De fikse stijging komt door een e-mail die in maart viraal ging van cybercriminelen. Daarin claimen ze een video te hebben waarin zichtbaar is hoe de ontvanger zichzelf bevredigt bij het porno kijken. „Met een druk op de knop kan ik deze video doorsturen naar alle contactpersonen van je email en social media”, dreigen ze. Vorig jaar kwamen 276 meldingen binnen van met name meisjes die werden afgeperst om nog meer naaktbeelden te sturen.

‘Vreselijk in paniek’

Hoe vaak slachtoffer zich suïcideren uit wanhoop, weet de organisatie niet. „Maar ik weet uit de gesprekken wel dat slachtoffers vaak vreselijk in paniek zijn, bang dat het uitlekt. Op die angst teren de daders. Ze drijven hun slachtoffers tot wanhoop, woedend ben ik daarover.”

Gerkens heeft wel een positieve draai: „Ik zie in de praktijk zelden dat de foto’s ook echt uitlekken, zoals er wordt gedreigd. Betaal nooit, je hebt geen zekerheid dat het stopt of niet nog een keer moet betalen. Blokkeer de afperser, zet al je sociale media op privé. Als je profiel openbaar is, kunnen ze eenvoudig dreigen naar al je vrienden, klasgenootjes en je baas naaktfoto’s te sturen.”

Relativering

Gerkens heeft de ultieme relativering: „Uiteindelijk doe je niks anders dan elke gezonde man of vrouw doet: seksueel actief zijn. We hoeven ons daar niet voor te schamen, zo zijn we ontstaan. Seks is normaal. De daders, díe zouden zich dood moeten schamen dat zij dit exploiteren als businessmodel. Blijf niet vast zitten in de schaamte. Vertel er openlijk over aan je vrienden, je zult verbaasd zijn hoeveel begrip je krijgt.”

‘Exposure-groepen’ nieuwe trend

Help Wanted’ Zegt dat de meeste meldingen vorig jaar kwamen van jongeren tussen de 13 en 17 jaar. Als nieuwe trend ziet de organisatie de verspreiding van foto’s in gesloten Telegram-groepen, zogeheten ‘exposure’groepen’.

„We kregen veel meldingen van meisjes die werden lastig gevallen met binnen hun cultuur belastende foto’s. Hoewel dat vaak geen erotisch getinte foto’s waren, kregen zijn daar toch last mee bij hun familie en omgeving. Ook omdat bij de foto’s vaak contactgegevens stonden vermeld. Deze vorm van online lastigvallen heet exposure. Telegram groepen zijn gesloten socialemediagroepen waar een buitenstaander moeilijk toegang toe heeft. Hier kunnen privé (naakt) foto’s worden verspreid. Helaas kan Help Wanted geen hulp geven om het verspreiden van beelden tegen te gaan in deze groepen.”

De mannen achter online seksueel misbruik (Volkskrant)

Een omvangrijk netwerk deelt tienduizenden naaktfoto’s van Nederlandse en Vlaamse vrouwen en meisjes. Wie zitten hierachter, en wat drijft deze mannen?

‘Op dit moment kan ik kiezen uit drie chickies’, vertelt Younghornyboyy in KIK, een chatapp waarop de gebruikers anoniem blijven. Even daarvoor heeft hij opgeschept dat het net uit is met ‘een high class miljonairsdochtertje’. Dat was ‘een geil wijf, joh’. Maar helaas: ze stuurde nooit naaktfoto’s.

Nu hebben zich dus drie nieuwe gegadigden aangediend. Younghornyboyy, die als gebruikersplaatje een blauwe boxershort met duidelijk zichtbare erectie heeft, deelt foto’s van de meisjes om zijn chatvrienden te laten oordelen. De afbeeldingen zijn afkomstig van sociale media, de vrouwen zijn gekleed. ‘Nummer drie begint me net veel te appen, dus binnenkort misschien naakt’, belooft de nickname waarachter in werkelijkheid een 22-jarige monteur uit Noord-Brabant schuilgaat, zo ontdekte de Volkskrant.

De chatgroep NLTrade op KIK bestaat op dat moment pas drie weken. Toch is dan al een vernuftig systeem opgetuigd waarmee wordt gehandeld in seksuele foto’s en filmpjes van onwetende meisjes en jonge vrouwen.

De Volkskrant deed onderzoek naar een omvangrijk naaktfotonetwerk met daarin tienduizenden afbeeldingen van Nederlandse en Vlaamse slachtoffers. Het materiaal werd bewaard op de Nieuw-Zeelandse online opslagdienst MEGA, een soort Dropbox. Mannen konden zich aanmelden voor het netwerk via chatapps als KIK en Discord. Deze krant analyseerde de chats en had inzage in twee varianten van de MEGA-opslag (zie verantwoording). Het doel: achterhalen welke mannen zich schuldig maken aan deze praktijken.

Om toegelaten te worden tot het MEGA-netwerk moeten mannen zogenoemde ‘original content’ aanleveren, seksuele beelden van onwetende vrouwen en meisjes – er zitten ook veel minderjarigen tussen. Het materiaal mag, zo is de regel althans, nog niet op internet te vinden zijn. Voor de volledigheid plaatsen de deelnemers er veelal de naam en woonplaats bij van de slachtoffers en geregeld ook hun Facebookprofiel, zodat precies duidelijk is om wie het gaat.

De vrouwen hebben de beelden ooit in goed vertrouwen aan geliefden, scharrels of flirts verstuurd, of ze zijn door hen in een intieme setting – al dan niet bewust – op camera vastgelegd. Vervolgens zijn de beelden met anderen gedeeld of online verspreid, buiten het medeweten van de vrouwen in kwestie. Foto’s en video’s kunnen ook verkregen zijn door hacks van clouds met fabriekswachtwoorden, van smartphones, webcams, iCloud, Dropbox en andere opslagdiensten.

De gevolgen voor slachtoffers van ‘wraakporno’ – een term die in dit artikel verder niet wordt gebruikt omdat ‘wraak’ slechts een van de vele motieven kan zijn voor online seksueel misbruik – zijn bekend uit talloze getuigenissen in de media. Ze schamen zich, zien hun wereld instorten en krijgen moeite met vertrouwen. Uit Canadees onderzoek blijkt dat vrouwen nog jarenlang last kunnen hebben van PTSS, angststoornissen en depressie. Zowel in binnen- als buitenland zijn er voorbeelden van slachtoffers die zelfmoord pleegden of dat probeerden. ‘Het is een nachtmerrie’, zei tv-persoonlijkheid Patricia Paay in de talkshow Jinek, nadat een seksfilmpje massaal werd doorgestuurd, terwijl duidelijk was dat het tegen haar wil online was verschenen. ‘Je wil dood.’

De vrouwen waarmee deze krant sprak wisten vaak niet dat hun foto’s online in een netwerk circuleren. Sommigen wilden er niets van weten, anderen reageerden aangedaan, soms boos en uiteindelijk vaak strijdbaar. ‘Ik voel me schuldig en dom’, zegt een 24-jarige zorgverlener, die jaren geleden – toen ze nog minderjarig was – foto’s stuurde aan haar toenmalige vriendje. Afgelopen maart werden de beelden geüpload in de MEGA-opslag. Ze verdenkt haar ex-vriend niet, maar weet evenmin wat er wel is gebeurd en praat er uit gêne zo min mogelijk over. Haar huidige vriend heeft ze wel op de hoogte gesteld, maar dat pakte in eerste instantie niet goed uit. ‘Wij sturen dit soort foto’s niet aan elkaar, dus hij begon ook al aan mij te twijfelen. Waar was ik in terecht gekomen, waar stond ik dan overal?’ Ze hoopt dat ze de dader ooit kan confronteren met de schade die hij heeft aangericht, ‘om mezelf enige waardigheid terug te geven’.

Minder bekend zijn de verhalen van de mannen die deelnemen aan online seksueel misbruik. In tegenstelling tot de slachtoffers zijn zij lastig te identificeren. Vaak is onduidelijk wie het materiaal heeft doorgestuurd of buitgemaakt via een hack. De overgrote meerderheid van de mannen in het omvangrijke MEGA-netwerk verschuilt zich achter een speciaal mailadres, dat is opgericht om anoniem en versleuteld te mailen. Zo blijft hun privacy beschermd en zijn ze nauwelijks traceerbaar.

Sommige deelnemers lieten evenwel sporen achter, waardoor hun identiteit achterhaald kon worden. Een aantal mannen heeft bevestigd dat zij toegang hadden tot het MEGA-netwerk, twee van hen deden uitgebreider hun verhaal onder voorwaarde dat hun identiteit werd afgeschermd. Onder wie Jos, een sportieve vijftiger en vader van twee zoons, die openhartig vertelt hoe hij steeds fanatieker zijn voyeurisme bevredigde.

Gewone jongens

‘Fijne jaarwisseling heren!’, schrijft een van de deelnemers eind december 2016 in de groepschat. ‘Ben de komende dagen afwezig. Tripje Barcelona geboekt voor oud en nieuw.’

‘Beste wensen allemaal, hè mannen!’

‘Fijne jaarwisseling!’

Het zijn heel gewone berichten die over het scherm rollen – en eigenlijk is dat meteen ook het opvallende. De mannen in het netwerk lijken midden in het leven te staan en een dwarsdoorsnede van de mannelijke bevolking te vertegenwoordigen. Ze zijn jong, oud, hoog- of laagopgeleid, ondernemer, werkzoekend of student, ze hebben kinderen, een relatie of zijn vrijgezel. Er zit een oud-militair bij, een tuinman, een attractieparkmedewerker, een prostitueebezoeker en een IT’er.

Of neem Jaak, uitbater van een horecagelegenheid in een Belgisch dorp, hemelsbreed zo’n 40 kilometer van Eindhoven. Niets op sociale media verraadt zijn bijzondere interesse in naakt of voyeurisme. Op zijn Facebookprofiel staan vooral vrolijke foto’s van hemzelf en zijn vriendin, en van talloze kinderen – de twintiger is dirigent van een jeugdorkest. De Belg bevestigt dat hij toegang had tot het netwerk, maar wil er verder niet veel over zeggen en verwijst door naar zijn advocaat, die evenmin ingaat op verzoeken tot wederhoor.

Geïnteresseerde mannen kunnen op onlinefora als 4chan en Anon-IB de link naar de chatgroepen – NLTrade op Kik en ‘nedelandse discord server’ (sic) op Discord – vinden. Daar wisselen ze tips uit hoe ze het beste toegang tot ‘wins’ (naaktbeelden) kunnen krijgen. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Om in de Dropbox van een meisje te komen, mailde een van de jongens een uitnodiging vanaf haar mobiel naar zichzelf, zo legt hij uit in de KIK-chat. ‘Heb ik ook weleens gedaan’, zegt Proetus1993, een alias waarachter in werkelijkheid een 36-jarige uit de provincie Groningen schuil blijkt te gaan. Hij leert de anderen nog een methode: potentiële slachtoffers, vaak goede bekenden, aanbieden om hun iPhone of iCloud extra te beveiligen, aangezien er tegenwoordig zo veel wordt gehackt. ‘Daar heb ik alleen eenmalig je Apple-id en wachtwoord voor nodig’, luidt zijn smoes dan, waarop hij vervolgens zelf de foto’s buitmaakt.

Hoewel de alledaagsheid uit sommige chatberichten opstijgt – mannen kletsen over werk, jongens zeuren over tentamens – worden deze afgewisseld met stevig commentaar op het beeldmateriaal. Vrouwen ‘hebben een kop om te janken’ of zien ‘er lekker snollerig uit voor een facial’ – een pornoterm voor sperma in het gezicht spuiten. ‘Elke vrouw heeft een slet in zich’, aldus Proetus1993. ‘Mond dicht en doe gewoon wat we willen.’ Minderjarigheid is vaak geen probleem. ‘Goeie tieten’, reageert iemand op de foto van een 16-jarig meisje.

De leden proberen zo veel mogelijk foto’s van zo veel mogelijk vrouwen te verzamelen. Soms lijkt er live vanuit de slaapkamer bericht te worden. ‘Nu bewegend beeld!’, reageren de anderen als iemand een foto plaatst van een meisje dat naakt op bed ligt. ‘Mocht niet filmen van haar’, antwoordt de fotograaf later. ‘Moest m’n phone weg doen.’

Als de nieuwe aanwas opdroogt, worden er telefoonnummers van potentiële slachtoffers in de chatgroep geplaatst. ‘Wie vroeg een nummertje om foto’s te fixen?’, vraagt YoungHornyboyy. ‘Dit meisje was echt easy.’ Proetus1993 doceert vervolgens wederom de beste tactiek: doe alsof je haar nummer plotseling tegenkomt in je telefoon, zeg dat je geen idee meer hebt hoe je eraan bent gekomen en schakel snel over op haar mooie ogen. ‘Wijven houden van complimenten. En doet ze tof, dan stinkt haar kutje waarschijnlijk ook.’ De mannen balen als drie leden haar tegelijkertijd benaderd blijken te hebben met hetzelfde verhaal. ‘Nu krijgt niemand meer wat gefixt bij haar.’

YoungHornyboyy – die geïdentificeerd kan worden als de 22-jarige Danny uit Noord-Brabant – wil na enig aandringen wel praten, maar niet van harte. Zo branieachtig als hij zich uitsprak in de groepschat, zo korzelig stelt de monteur zich op over de telefoon. Nee, het meisje van wie hij een 06-nummer in de chatgroep plaatste kent hij niet. Wacht, even later kent hij haar toch, van Instagram. ‘Ja, en ik heb haar op WhatsApp natuurlijk, anders had ik haar nummer niet’, verspreekt hij zich tot slot.

Danny vertelt dat een vriend hem over het MEGA-netwerk vertelde. ‘Meer alsof het een grap was’, zegt hij. Via hem kreeg hij een linkje. Vervolgens haalde hij naar eigen zeggen twee naaktfoto’s van Twitter, van een meisje ‘die het er zelf op gooide’. Het ging heel simpel: ‘Je stuurt twee foto’s en je zit erin. Zo moeilijk is het niet.’ Wat hem zo aantrekt in deze foto’s ten opzichte van porno? ‘Het is puur, vind ik. Niet zo nep.’

Danny wist al die tijd dat hij iets deed wat niet mocht, beaamt hij. Maar op de vraag of hij besefte wat het voor de meisjes betekent, repliceert hij: ‘Wat bedoelt u?’ Nu – ‘omdat u het vraagt’ – realiseert hij zich dat het ‘niet leuk is voor hen’. Zelf heeft hij ook een vriendin gehad die slachtoffer werd van online seksueel misbruik, vertelt hij. ‘Niet toen ze met mij had, maar ze vertelde me dat ze dat wel eens had meegemaakt. Ik vond het vervelend voor haar, want ze zat er ook wel mee.’ Bracht hij haar ervaring in verband met zijn eigen deelname aan het MEGA-netwerk? ‘Nee.’

Seksistische denkbeelden

De deelnemers zijn ruwweg in drie groepen te verdelen. Een deel – naar schatting een kwart – bestaat uit meekijkers, zogenoemde lurkers of leechers. Zij hebben zelf geen smartphones gehackt of beelden van ex-vriendinnen verspreid, maar toegang verkregen tot het netwerk met materiaal dat al beschikbaar was op internet – ook al mag dat niet van de beheerders. Er zijn de fanatiekelingen zoals de deelnemers aan de hierboven beschreven chatgesprekken. Zij regelen wel ‘original content’, bijvoorbeeld via sexting. En er zijn er die er dag en nacht mee bezig zijn. Zij trekken de kar.

Deze week stonden in Amsterdam twee mannen terecht die tot die laatste groep behoren. Djuri V. (32) en Gary de V. (36) worden verdacht van het hacken van iClouds, het stelen van foto’s en het opslaan ervan op hun eigen computer. Ook trachtten ze volgens het Openbaar Ministerie via chantage en door zich voor te doen als fotograaf meer foto’s bij slachtoffers los te krijgen.

De twee worden (nog) niet vervolgd om hun deelname aan het hier beschreven MEGA-netwerk, maar uit onderzoek van deze krant blijkt dat in ieder geval Gary de V. een van de actiefste leden in de groepschat NLTrade was. Hij is Proetus1993, de Groninger die opschept over het hacken van iClouds en anderen leert hoe je naïeve vrouwen in de val lokt. Ook is duidelijk dat hij meerdere mappen met afbeeldingen aan het MEGA-netwerk toevoegde. Wesley F., een andere verdachte die binnenkort voor de rechtbank moet verschijnen voor soortgelijke delicten, blijkt ook een van de deelnemers te zijn.

In de chats drukt De V. zich louter vrouwonvriendelijk uit. De deskundigen die hem in de opmaat naar de rechtszaak onderzochten, concludeerden dat De V. een narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft en seksverslaafd is. Bij Djuri V. werd eveneens een narcistische en een vermijdende persoonlijkheidsstoornis geconstateerd: achter zijn scherm waande hij zich onbespied en durfde hij dingen waar hij zich in het dagelijks leven nooit aan zou wagen.

Een eenduidig profiel van deelnemers aan beeldgerelateerd seksueel misbruik bestaat niet, vertelt forensisch psycholoog Afroditi Pina van de Universiteit van Kent, die onderzoek verricht naar de psychologische eigenschappen van participanten. Hoewel het onderzoek nog in de kinderschoenen staat, blijken zij wel vaker psychopathische, narcistische, machiavellistische en sadistische trekken te hebben, aldus Pina. ‘Evenals seksistische denkbeelden over vrouwen in het bijzonder en relaties in het algemeen.’ De motieven voor deelname variëren enorm: wraak, intiem partnergeweld, geldelijk gewin, sadisme, een vorm van morele eigenrichting, of zelfs nieuwsgierigheid en humor.

Uit Pina’s in 2017 gepubliceerde peer-reviewed onderzoek blijkt dat veel mensen beeldgerelateerd misbruik geen groot probleem vinden. Hoewel 71 van de honderd deelnemers aan het psychologisch onderzoek aangaf zelf nooit misbruik te maken van naaktfoto’s of seksvideo’s, keurde een overgrote meerderheid het niet onomwonden af en werd er ‘op zijn minst enig plezier’ aan beleefd. De voorlopige bevindingen van een nieuwe, grotere studie laten eenzelfde beeld zien, vertelt Pina. ‘Het openbaar maken van seksuele privéafbeeldingen zonder toestemming is in het Verenigd Koninkrijk inmiddels een misdaad, dus we hadden verwacht dat de deelnemers dit misdrijf net zo nadrukkelijk zouden veroordelen als bijvoorbeeld verkrachting of seks met kinderen.’

Er zijn volgens haar geen grote verschillen in perceptie tussen mannen en vrouwen. Wel ziet ze bij mannen een sterkere neiging de schuld bij het slachtoffer te leggen, oftewel ‘victim blaming’. Als vrouwen aan sexting doen, vragen ze er toch om, is de gangbare gedachte. Soms ligt er nog een diepere overtuiging aan ten grondslag: vrouwen die hun seksualiteit tot uitdrukking brengen, zijn morele overtreders die straf verdienen. ‘Victim blaming speelt een belangrijke rol bij het in stand houden van een systeem waarin mannen hun criminele acties rechtvaardigen’, zegt Pina.

De mannen die de Volkskrant spreekt hebben ook de behoefte hun rol te minimaliseren: het was maar één keer, het waren maar twee foto’s. De 22-jarige monteur zegt ook: ‘Het ging mij meer om het kijken dan om meisjes online te zetten.’

De leecher

Jos – een sportieve ondernemer en vader – noemt zichzelf zo’n ‘leecher’. Hij lag in scheiding, en een ‘voyeuristische drijfveer’ leidde hem naar dit soort beelden, vertelt hij in een Amsterdamse hotelbar, ver weg van zijn dagelijkse leven. Jos kwam ‘iets’ tegen op een forum, dacht: ‘grappig’, en ‘op een gegeven moment struikel je over meer dingen en dan gaat het met een spiraal naar beneden’, zegt hij omfloerst. Het is de eerste keer dat hij erover praat, hij verontschuldigt zich meermaals voor zijn gedrag en zijn seksegenoten (‘Sorry, dames’).

Jos benadrukt dat hij niet de enige is die dit soort beelden opzoekt. ‘Legertjes mannen… Zelfs de mannen die het ontkennen, kijken ernaar.’ Hij zit in een appgroep met vakantievrienden waar – naast de vakantiefoto’s – ook dat soort filmpjes worden verstuurd. ‘Dat is het reptielenbrein dat we hebben. Dat kunnen we ontkennen, maar zo werkt het. Alleen, hoe ga je ermee om en waar trek je de grens?’

Jos liet zich er steeds dieper inzuigen. Om in het MEGA-netwerk te komen heeft hij foto’s geüpload van drie jonge Nederlandse vrouwen die hij naar eigen zeggen niet kent en van wie hij de afbeeldingen van Volafile haalde, een site waar foto’s na 48 uur weer verdwijnen. Vervolgens heeft hij zelf hun Facebookprofielen erbij gezocht. ‘Het is verzamelwoede’, verklaart Jos. ‘Dat is redelijk stupide, maar dat is wat het is. Je wilt het verhaal compleet hebben.’ De mannen in MEGA zijn volgens hem allemaal verzamelaars. ‘Zoals ze vroeger postzegels verzamelden.’

Daarnaast is het volgens hem een ‘maffe uitlaatklep’. Avond na avond zat hij achter de computer. ‘Natuurlijk is er een stemmetje in je hoofd dat zegt: waar ben je mee bezig? Is het wel tof wat je aan het doen bent? Maar goed. Ik kende die dames niet, dus dan is dat makkelijker weg te schuiven.’

De omslag kwam in april, na een onthulling van RTL Nieuws over het meest recente MEGA-netwerk: ‘Naaktfoto’s van honderden meisjes gedeeld in groot wraakpornonetwerk.’ RTL was via Discord in het hetzelfde netwerk geïnfiltreerd dat deze krant onderzocht. ‘Ik vond dat wel heftig, een confrontatie met mezelf’, zegt Jos. ‘Wat ben je een eikel! Wat ben je aan het ondersteunen? Als je alleen een leecher bent, dan ben je net zo goed onderdeel van het probleem.’

Nog dezelfde avond heeft hij zijn systeem volledig opnieuw geïnstalleerd, een spijker door de harde schijf geslagen en die weggegooid. Toegegeven, hij wilde zijn sporen wissen. Maar hij wilde eveneens een nieuwe start maken. ‘Dit is niet mijn leven, klaar. Ik wil geen onwenselijk systeem onderhouden. Ik heb geen dochters, maar ik kan me voorstellen dat als je een dochter hebt, je niet blij wordt als dit soort dingen gebeuren.’

En zijn zoons, zal hij die waarschuwen? ‘Ja, dat is anders’, vindt Jos. ‘Als je van je zoon hoort dat hij met een meisje naar bed is geweest, zeg je: ‘Goed bezig, jongen.’ En als je dochter dat zegt, zeg je als vader: ‘O.’ Het is een cultureel dingetje.’

Wat moet er gebeuren?

Ook jongens moeten worden onderwezen om te voorkomen dat ze slachtoffer of dader worden van online seksueel misbruik, zegt Arda Gerkens, directeur van Helpwanted.nl en het Expertisecentrum Online Kindermisbruik. Vorig jaar hield Helpwanted.nl de campagne ‘Hou het lekker voor jezelf’. ‘We wilden twee boodschappen overbrengen’, vertelt Gerkens. ‘Het is niet erg dat je een foto maakt, let wel goed op met wie je die deelt, denk erover na. Maar vooral: als jij een foto krijgt, dan is die voor jou bedoeld, en niet om verder door te sturen, naar je vrienden of wie dan ook.’

De werkelijkheid is weerbarstiger, merkt ze. ‘De heersende moraal is nog steeds: dan had je maar niet zo’n foto moeten maken. Net zoals vroeger werd gezegd: had je maar geen kort rokje aan moeten trekken. Terwijl verreweg de meeste meiden slachtoffer zijn geworden van een hack of een ex-vriend. Daar is niets hoerigs aan. We moeten echt af van die moraal. Daar ligt voor scholen een duidelijke taak.’

Online lijken grenzen te vervagen, zegt ervaringsdeskundige Jos. ‘De industrie springt ook in op de populariteit van amateurporno, die probeert het zo echt mogelijk te laten kijken. Je ziet niet waar het ene begint en het andere eindigt. Dat is een heel grijs gebied.’

‘Het ís geen grijs gebied’, zegt Gerkens, die pleit voor het aanspreken van sites op hun verantwoordelijkheid. ‘Het is echt vreemd dat pornosites als Pornhub en Youporn, en zelfs een reguliere videosite als Dumpert, beeldmateriaal laten plaatsen op hun servers zonder te controleren of degene die daarop staat toestemming heeft verleend. Vroeger was het normaal dat pornoboeren aantoonden dat hun modellen minimaal 18 jaar waren. Zij wisten wie er in de video’s speelden.’ Tegenwoordig zien de hulpverleners op sites als Pornhub ‘pagina na pagina meisjes staan die een jongen oraal aan het bevredigen zijn, gefilmd met een mobieltje’, zegt Gerkens. ‘Die meisjes weten soms niet eens dat ze online staan. Ze worden zelfs aangesproken in de supermarkt: weet je dat je op internet staat?’

De mannen die deelnamen aan het MEGA-netwerk weten wel dat ze te maken hadden met ‘echte vrouwen’. Daarin zat nou juist, zoals Jos het verwoordt, ‘een deel van de kick’. De meesten weten ook dat ze iets deden wat niet mag. De mannen die geconfronteerd werden met hun deelname, reageerden geschrokken. Als journalisten hen kunnen opsporen, moesten ze dan ook een bezoekje van de politie vrezen, wilden ze weten.

Die mogelijkheid is er, alhoewel in Nederland de diverse vormen van online seksueel misbruik op dit moment nog niet zelfstandig strafbaar zijn. Daar komt verandering in met een nieuw wetsvoorstel, hoewel dat volgens de Raad voor de Rechtspraak nog wel enige aanscherping behoeft. Momenteel kunnen de verspreiders worden vervolgd voor bijvoorbeeld laster en smaad, het verspreiden van kinderporno (als het om minderjarigen gaat) of voor cybercrimedelicten, zoals het geval is in de zaak tegen Gary de V. en Djuri V..

Hier bevindt de opsporing naar MEGA-netwerken zich nog in een pril stadium, maar België – waar voyeurisme en het verspreiden van seksuele beelden zonder toestemming al wél strafbaar is – doet onderzoek naar het netwerk en wil daarin samenwerken met Nederland.

Bezoedelde liefde

En dan zijn er ook nog mannen die in eerste instantie misschien betrokken lijken, maar er mogelijk helemaal niets mee te maken hebben. Floris, een dertiger die een hoge ambtelijke functie bekleedt, staat zelf afgebeeld op een van de foto’s die van zijn ex-vriendin in de MEGA-opslag zijn geplaatst. Over de telefoon ontkent Floris kalmpjes elke betrokkenheid. Hij vermoedt dat de verspreider de ruim tien jaar oude foto’s van zijn laptop heeft gehaald, die een paar jaar geleden in Brussel werd gestolen, al weet hij ‘niet eens 100 procent zeker’ dat ze erop stonden. Hij heeft inmiddels een proces-verbaal van de aangifte van de laptopdiefstal aan zijn ex-vriendin gestuurd, zodat zij dat kan overleggen aan de politie.

‘Je denkt altijd: dit is iets wat 16-jarige meisjes gebeurt, dit overkomt mij niet’, zegt Floris. ‘Voor mij kwam het ook als een schok.’

De 24-jarige zorgverlener uit het begin van dit artikel heeft haar ex-vriend ook om opheldering gevraagd. Ze kent hem goed, ze gaan nog steeds met elkaar om. ‘We zijn niet boos of met jaloezie uit elkaar gegaan.’ Samen met haar ex liep ze verschillende scenario’s langs. Kon zijn mobieltje zijn gehackt? Nee, hij had de foto’s in een beveiligde app met een extra wachtwoord staan. Stonden ze misschien op een gsm die hij heeft weggegeven? Nee, die lag nog in zijn bureaulade. ‘Ik heb vertrouwen in hem’, zegt ze, om er na een poosje toch weer op terug te komen. ‘Is het dan toch mijn ex, die ik tot nu toe altijd zo vertrouwd heb?’

Een ander slachtoffer is eveneens geneigd haar ex-vriend, met wie ze een serieuze relatie had, te geloven. ‘Maar toch, ik blijf ook denken en gissen’, zegt ze. Haar herinneringen zijn bezoedeld. ‘De relatie heeft een andere nasmaak gekregen.’

De namen van Jaak, Danny, Jos en Floris zijn om redenen van privacy gefingeerd.

Digitale en juridische kant van kinderporno

Het aantal meldingen van online kindermisbruik is in de afgelopen vier jaar met 800% toegenomen. 36% van alle kinderpornosites wereldwijd wordt gehost vanuit Nederland en vorige maand haalde de politie nog een groot kinderpornonetwerk offline. We weten dat het strafbaar is, maar wat moet je eigenlijk doen als je het per ongeluk online tegenkomt? En wat gebeurd er dan vervolgens mee? Wat gebeurt er op het reguliere web en wat op het darkweb?

In deze podcast spreekt Bastiaan Meijer met Sander de Gruijl van het Expertisebureau Online Kindermisbruik, Daniël Verlaan van RTL Nieuws en ethisch hacker Sijmen Ruwhof.

-Luister hier de podcast-

Nederlandse hosters steunen strijd tegen kinderporno

282874 dhpa eokm overhandiging 24d33e large 1528893108

Leidschendam, 14 juni 2018- De Nederlandse brancheorganisatie van hosting- en cloud providers Dutch Hosting Provider Association (DHPA) zal bijdragen aan de bestrijding van online kindermisbruik, zo maakt zij vandaag bekend. Met een eenmalige financiële bijdrage aan het Expertisebureau Online Kindermisbruik (EOKM) ondersteunt de DHPA het werk van de organisatie die zich richt op het misbruikvrij maken van het internet en zowel slachtoffers als daders ondersteunt. Bovendien, en nog wel belangrijker, wil DHPA met de donatie een signaal af te geven naar de hostingsector om alert te blijven op online beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik.

Online beeldmateriaal van kinderporno is een groot maatschappelijk probleem. Kinderporno is relatief makkelijk te vinden. Bovendien zijn kijkers niet de vieze mannetjes op achterkamertjes die de meeste mensen voor ogen hebben. De meest uiteenlopende mensen komen op kinderporno terecht en blijven het kijken. Dat is natuurlijk strafbaar. Onlangs nog werd een internationaal netwerk opgerold dat tientallen servers in Nederland had staan, die voor iedereen toegankelijk was.

Het EOKM is een essentiële schakel in het offline halen van kinderporno. In de meeste gevallen zijn hosters zich er namelijk niet bewust van dat kindermisbruik op hun servers staat. Dat komt doordat zij geen inzage hebben in de inhoud die klanten op hun servers zetten. Medewerkers van het Meldpunt Kinderporno stellen hosters op de hoogte als zij constateren dat kinderporno op hun systemen staat. Vrijwel alle hosters halen dit vervolgens snel offline volgens de Notice and Takedown procedure.

Toch blijkt het materiaal lastiger weg te krijgen dan verwacht zegt Sven Visser, voorzitter van DHPA. “Een integere hoster wil niet met kinderporno geassocieerd worden. De bij DHPA aangesloten hosters handelen zeer snel als zij een notificatie krijgen dat dit soort materiaal op hun systemen aanwezig is.”

Niet alle hosters doen dat. Bovendien heeft het EOKM geen wettelijke bevoegdheid om proactief naar kinderporno te zoeken en te kijken op het darkweb. De organisatie kan daarom alleen op het publieke internet dit soort materiaal bekijken en beoordelen nadat het is gemeld. Dat is arbeidsintensief en kost geld. “Deze donatie is daarom enerzijds bedoeld om het EOKM daarin te ondersteunen, maar ook om de toon te zetten voor de sector”, zegt Visser. “Hosting providers zouden moeten nadenken hoe zij kunnen bijdragen aan het stoppen van de verspreiding van kinderporno naast de snelle toepassing van de NTD die zij nu al hanteren.”.

Het aanbod van materiaal met seksueel misbruik van kinderen blijft groeien. Het EOKM wil daarom graag de samenwerking met de hostingproviders verbeteren, “zodat we gezamenlijk dit materiaal effectiever en sneller van het openbare internet afkrijgen”, zegt Arda Gerkens, directeur EOKM. “Deze bijdrage van de DHPA is niet alleen zeer welkom om onze financiële ruimte te vergoten, we waarderen het ook zeer dat de DHPA zich uitspreekt voor steun aan ons werk.”

Eerder dit jaar werd nóg een grote stap gemaakt in de bestrijding van online kindermisbruik. Afgelopen maart werd het programma ‘Kindveilig internet’ gelanceerd door Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid. In een eerste rondetafelgesprek kwamen al een aantal concrete plannen boven. De DHPA is bij het programma ‘Kindveilig internet’ betrokken via koepelorganisatie Digitale Infrastructuur Nederland (DINL).

Hosters die vragen hebben over hoe zij dit soort beeldmateriaal kunnen weren, kunnen contact opnemen met het EOKM. Op de foto de overhandiging van de donatie bij het EOKM door Sven Visser (r), voorzitter DHPA, aan Arda Gerkens, directeur EOKM.

______________________________________

Over DHPA, Trusted Cloud Experts

De stichting DHPA vertegenwoordigt met ruim 30 marktleidende deelnemers en enkele tientallen A-merk leveranciers van technologie en diensten het topsegment van de Nederlandse cloud- en hostingindustrie. DHPA-deelnemers onderscheiden zich door professionaliteit, kwaliteit en grote aandacht voor informatiebeveiliging. Zij nemen samen een aanzienlijk deel van de managed hostingomzet in Nederland voor hun rekening.DHPA zet met zijn code of conduct de toon voor professioneel, integer en ethisch handelen. DHPA-deelnemers zijn daarmee een voorbeeld voor de gehele online sector als het gaat om leveren van kwalitatief hoogwaardige diensten.

Meldpunt Boeddhistische Gemeenschap gesloten

Afbeeldingsresultaat voor meldpunt boeddhistische gemeenschap-Amsterdam, 8 juni 2018- Het Expertisebureau Online Kindermisbruik (EOKM)sluit per vandaag het Meldpunt voor seksueel misbruik in de Boeddhistische Gemeenschap (BG). Bij het Meldpunt kwam nog maar heel sporadisch een melding binnen. Bovendien is het EOKM vorig jaar begonnen met het afstoten van taken, die niet tot de kerntaken behoren. Het EOKM bestrijdt online misbruik van kinderen.

Omdat er geen geschikte partij is gevonden die het Meldpunt BG over kan nemen, heeft het EOKM nu besloten het Meldpunt definitief te sluiten.

Meld Kindersekstoerisme valt niet langer onder het EOKM

-Amsterdam, 1-6-2018- Meld Kindersekstoerisme is vandaag overgedragen aan de internationale organisatie ECPAT. Zij zullen hierin samen optrekken met Terre des Hommes. Meld Kindersekstoerisme werd opgericht onder het Expertisebureau Online Kindermisbruik (EOKM) om aan een meldbehoefte te voldoen.  Het EOKM draagt het Meldpunt nu over, omdat het zich meer wil richten op kerntaken. ECPAT International is een wereldwijd netwerk van organisaties in meer dan 90 landen en werkt aan het elimineren van alle vormen van seksuele uitbuiting van kinderen.

Kindersekstoerisme is een internationaal probleem. Mensen gaan voor lange of korte duur in het buitenland en daar misbruiken zij minderjarigen seksueel, buiten zij seksueel uit of zij verlenen daar hun medewerking aan. Ook naaktdansen, paaldansen, erotische massages, het maken van kinderporno, kinderhandel en webcamkindersekstoerisme vallen onder seksueel misbruik.

Meldkindersekstoerisme.nl bestaat sinds 2010 en functioneerde onder de Don’t look away– campagne. De campagne werd in 2010 door ECPAT en de Duitstalige landen ontwikkeld. Inmiddels hebben zeven Europese landen zich bij deze campagne aangesloten. ECPAT en Terre des Hommes waren één van de oprichters van Don’t look away in Nederland, samen met het ministerie van Veiligheid en Justitie, de Koninklijke Marechaussee, de politie, de ANVR (Algemene Nederlandse Vereniging van Reisondernemingen), TUI Benelux, Meldpunt Kinderporno op Internet, Plan Nederland, en Free a Girl.

Nederlanders die zich hieraan schuldig maken zijn strafbaar in Nederland, ook als het misbruik in het buitenland plaatsvindt en het daar niet strafbaar is.

De kerntaken van het EOKM zijn het voorkomen van kindermisbruik online.